máy đo đường huyết

scoll
scoll
Đối tác

Chuyên mục » Các biến chứng

Cùng với sự gia tăng tỷ lệ người mắc bệnh đái tháo đường, bệnh lý võng mạc do đái tháo đường cũng trở nên phổ biến, gây quá tải cho các dịch vụ chăm sóc mắt vốn vẫn chưa đầy đủ ở các khu vực nghèo trên thế giới.
Bệnh lý võng mạc do đái tháo đường là gì?

 

 

Hình ảnh minh họa cho bệnh lý võng mạc do đái tháo đường với các chấm xuất huyết và rò rỉ dịch. Hình ảnh: Jireh Design

 

Bệnh lý võng mạc do đái tháo đường là tình trạng võng mạc bị tổn thương do mức đường máu cao (và lên xuống bất thường) trong bệnh đái tháo đường.

Nó có thể gây giảm thị lực và ở giai đoạn muộn, gây mù lòa.

Đái tháo đường đang ngày càng phổ biến trên toàn thế giới, nhất là ở những nước đang phát triển cùng với sự thay đổi nhanh chóng về lối sống và chế độ ăn uống ở những khu vực này.

Cả thế giới đang phải đối mặt với “dịch” bệnh lý võng mạc đái tháo đường, gây quá tải cho các dịch vụ chăm sóc mắt vốn vẫn chưa đầy đủ ở các khu vực nghèo trên thế giới. 

Nguyên nhân nào gây nên bệnh lý võng mạc do đái tháo đường?

Nguyên nhân cơ bản gây nên bệnh lý võng mạc đái tháo đường là tổn thương các mạch máu nhỏ nhất, các mao mạch của võng mạc, gây ra bởi mức đường máu cao và thay đổi thất thường. Vị trí tổn thương chủ yếu là các tế bào nội mạc lót bề mặt trong của các mạch máu. Các tế bào này cần thiết cho hoạt động bình thường của các mao mạch,  tạo nên dòng chảy thực sự của máu.

Tổn thương này gây ra những vấn đề cơ bản sau:

 

 

Bệnh lý võng mạc do đái tháo đường có tăng sinh với xuất huyết dịch kính, tạo mạch máu mới và những dấu hiệu khác của võng mạc.

  1. Thoát mạch từ các mao mạch. Dịch, protein, chất béo và máu toàn thể có thể thoát ra từ các mao mạch bị tổn thương, tích tụ trên võng mạc, phá vỡ tổ chức mỏng manh và làm rối loạn các chức năng phức tạp của nó. Sự thoát mạch có xu hướng xảy ra ở điểm vàng, là một vùng của võng mạc, có vai trò chính yếu trong việc tạo nên thị lực sắc nét của mắt.
  2. Giảm tuần hoàn máu. Do tổn thương lớp tế bào nội mạc, các mao mạch không thể mang oxy và chất dinh dưỡng đến cho võng mạc và cũng không thể lấy đi các chất thải. Điều này gây giảm chức năng võng mạc, ảnh hưởng đến thị lực.
  3. Sự phát triển của những mạch máu mới bất thường trên võng mạc. Sự thiếu hụt oxy và một số đặc điểm chuyển hóa khác trong bệnh lý võng mạc do đái tháo đường có thể kích thích các mạch máu mới phát triển phía trên hoặc ra ngoài từ bề mặt võng mạc. Điều này thường gây nên những vấn đề nghiêm trọng do chúng có thể chảy máu, đôi khi rất nhiều, và thúc đẩy việc hình thành các mô sẹo gây kéo căng và làm biến dạng võng mạc. Ở những trường hợp nặng, quá trình này có thể kéo võng mạc ra khỏi mặt trong của mắt (sự bóc tách võng mạc do lực kéo liên tục). Nếu điều này xảy ra, mắt bị tổn thương hầu như luôn luôn mất khả năng nhìn.
Hầu hết bệnh nhân bị bệnh lý võng mạc do đái tháo đường khởi đầu bệnh với những dấu hiệu nhẹ như đã mô tả trên nhưng có thể tiến triển đến những giai đoạn nặng hơn.

Triệu chứng của bệnh lý võng mạc do đái tháo đường

Nhiều bệnh nhân bị bệnh lý võng mạc do đái tháo đường nhẹ không có triệu chứng gì. Tuy nhiên, ở những trường hợp nặng hơn, có thể nhìn mờ, mất thị lực từng đợt hoặc mất đột ngột, nghiêm trọng, ở một hoặc cả hai mắt.

Những ai bị bệnh lý võng mạc do đái tháo đường?

Những thay đổi diễn ra trong bệnh lý võng mạc do đái tháo đường phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

  • Thời gian bị bệnh đái tháo đường. Thời gian mắc đái tháo đường càng dài càng dễ bị bệnh lý võng mạc do đái tháo đường. Một khi đã xuất hiện, nó có xu hướng nặng dần theo thời gian. Ít khi thấy những người bị đái tháo đường dưới 5 năm bị bệnh lý võng mạc do đái tháo đường. Tuy nhiên, điều này vẫn có thể xảy ra. Một số bệnh nhân đã bị đái tháo đường lâu hơn thời gian họ biết, do vậy, vẫn có thể xảy ra trường hợp phát hiện bệnh lý võng mạc do đái tháo đường tại thời điểm chẩn đoán đái tháo đường.
  • Việc kiểm soát đường máu. Kiểm soát đường máu càng kém, bệnh lý võng mạc do đái tháo đường càng dễ xảy ra và trở nên trầm trọng.
  • Việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ về mạch máu khác. Kiểm soát kém các yếu tố nguy cơ về mạch máu có thể làm xấu đi hoặc đẩy nhanh tiến trình của bệnh lý võng mạc do đái tháo đường. Điều này liên quan đến việc kiểm soát huyết áp. Những yếu tố nguy cơ khác bao gồm lối sống ít vận động, béo phì, hút thuốc lá và kiểm soát lipid máu kém (cholesterol và triglyceride) cũng có thể làm bệnh nặng hơn
Có thể phòng chống hoặc làm chậm diễn tiến bệnh lý võng mạc do đái tháo đường được không?

Câu trả lời là có. Chú ý đến các yếu tố mô tả ở trên có thể phòng ngừa hoặc ít nhất cũng làm chậm diễn tiến của bệnh. Thật không may là dù có quan tâm kỹ lưỡng đến các đặc điểm đó, bệnh lý võng mạc do đái tháo đường vẫn có thể xảy ra và cũng có thể gây mù lòa. Vì vậy, bệnh nhân bị bệnh lý võng mạc do đái tháo đường cần được bác sĩ chuyên khoa mắt khám thường xuyên.

Những bệnh nhân đái tháo đường cần được khám mắt tại thời điểm được chẩn đoán đái tháo đường và sau đó được kiểm tra định kỳ theo lời khuyên của bác sĩ tổng quát hoặc theo hướng dẫn của quốc gia áp dụng ở khu vực họ sinh sống. Đó là phương pháp đơn lẻ quan trọng nhất trong việc phòng tránh mù lòa do đái tháo đường.

Bệnh lý võng mạc do đái tháo đường có chữa được không?

Bệnh lý võng mạc do đái tháo đường có thể chữa trị được. Ngoài những biện pháp phòng ngừa kể trên, bệnh lý võng mạc do đái tháo đường có thể được chữa trị khá hiệu quả khi được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Laser trị liệu

Phương pháp điều trị chính là laser. Bệnh nhân được cung cấp một kính áp tròng đặc biệt và có thể ra viện sau khi nhận kính. Cách điều trị này thường không gây đau đớn. Các vùng võng mạc được điều trị với những chùm laser nhỏ nếu có sự thoát mạch trầm trọng, đặc biệt là ở ngay hoặc gần điểm vàng hoặc nếu có những vùng võng mạc bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi tuần hoàn kém gây thiếu máu (cung cấp oxy không đầy đủ).

Mục tiêu của việc điều trị là ngăn chặn sự thoát mạch tiếp diễn, thúc đẩy sự tái hấp thu chất dịch từ võng mạc và giảm các kích thích gây ra sự phát triển mạch máu mới. Ở những trường hợp thiếu máu nặng hoặc khi các mạch máu mới đã xuất hiện, mục tiêu là cung cấp lượng laser đầy đủ, thường là hàng ngàn dòng, gây thoái hóa các mạch máu mới và ngăn chặn sự phát triển của những mạch máu khác.

Điều trị lặp lại thường là cần thiết. Nếu bệnh lý võng mạc do đái tháo đường quá nặng trước khi điều trị bằng laser, nó có thể không cải thiện nhiều và có thể tiến triển, thậm chí tiến tới mù cả hai mắt.

Thực tế này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khám sàng lọc định kỳ để phát hiện sớm bệnh lý võng mạc do đái tháo đường để áp dụng phương pháp trị liệu bằng laser sớm nhất nếu cần.

Điều trị bằng phẫu thuật

Phẫu thuật có thể được sử dụng cho những trường hợp rất nặng khi đã chảy máu nhiều trong mắt, tạo sẹo hoặc bóc tách võng mạc. Tuy nhiên, phẫu thuật thường chỉ được thực hiện như một cố gắng để cứu những bệnh nhân bị bệnh lý võng mạc do đái tháo đường thoát khỏi mù lòa.

Các cách điều trị khác

Các cách điều trị mới có thể kể đến là phương pháp tiêm thuốc vào mắt để giảm phù nề võng mạc và ngăn chặn sự phát triển của các mạch máu mới. Những thuốc này tương tự như những thuốc dùng điều trị thoái hóa điểm vàng thể ướt.

Đái tháo đường còn có thể ảnh hưởng đến mắt bằng cách nào khác không?

Câu trả lời là có. Đái tháo đường là một yếu tố nguy cơ đã được biết đến của đục thủy tinh thể, đóng góp vào các yếu tố nguy cơ mạch máu nói chung có thể gây ra các bệnh về mạch máu khác cho mắt.

Lưu ý: Các thông tin trên là thông tin cơ bản, không phải là tài liệu tư vấn chuyên ngành. Hãy khám mắt đều đặn hai năm một lần, ngay cả khi bạn không phát hiện thấy triệu chứng hay dấu hiệu bất thường nào ở mắt.

Đôi lời về tác giả:

 


Admin (Theo FHF Sydney)

  • Inside banner 1
Hỗ trợ

Yahoo Messenger

Skype
Giỏ hàng
0 sản phẩm
Tổng giá tiền:
0 VNĐ
Liên kết